Chór Sanktuarium Miłosierdzia Bożego

Strona główna » PSMS » Patron

Patron

MATERIAŁY ARCHIWALNE
(część materiałów dostępna tylko dla członków chóru)

NAGRANIA DYDAKTYCZNE
(wszystkie materiały dostępne tylko dla członków chóru)

SAMOUCZEK
(nasze podstawowe utwory do nauki)

____________________________

Wstąp do naszego zespołu! Kliknij obrazek

____________________________

MOŻESZ NAS POSŁUCHAĆ

30 lipca, niedziela
do południa
kościół pw. Św. Anny,
Kowalewo Pomorskie

Licznik odwiedzin od 15 VIII 2011

Świętujesz dzisiaj?


Kliknij i posłuchaj - śpiewamy dla Ciebie! - Z najlepszymi życzeniami od naszego zespołu - "Sto lat" czyli "Ad multos annos"
____________________________

Prenumerata biuletynu Jeśli chcesz otrzymywać nasz newsletter, kliknij obrazek i wpisz swój adres e-mail:
Follow Chór Sanktuarium Miłosierdzia Bożego on WordPress.com

Giovanni Pierluigi da Palestrina Jan Piotr Alojzy (także Giovanni Petraloysio, Joannes Praenestinus, krótko: Palestrina), wybitny kompozytor włoski epoki renesansu, urodził się w miasteczku Palestrina (starożytne Praeneste) niedaleko Rzymu około roku 1525, a więc w czasie, kiedy na rynku krakowskim polskiemu królowi hołd składał wielki mistrz zakonu krzyżackiego, Albrecht von Hohenzollern. Rodzina kompozytora pochodziła z tej miejscowości, stąd domniemywa się obecnie, że Giovanni mógł się tam też urodzić. Forma nazwiska, która dziś jest najbardziej znana także wskazywałaby na miejsce urodzenia, mimo że kompozytor za życia używał swojego prawdziwego nazwiska: Petraloysio.

Jako młody chłopiec (mniej więcej w latach 1532-1539) uczył się muzyki (śpiewu i zasad kontrapunktu) śpiewając w rzymskiej bazylice Santa Maria Maggiore. Pod koniec 1544 r. pełnił obowiązki nauczyciela śpiewu i muzyki chłopców w chórze katedralnym, organisty (w dni świąteczne) oraz kantora (w dni powszednie) w katedrze Santo Agapito w swoim rodzinnym mieście, gdzie zawarł związek małżeński z Lucrezią Gori (12 czerwca 1547). Z tego związku narodziło się troje synów: Rodolf (1549-1572), Angelo (1551 – 1575) oraz Iginio (1558 – 1610).

W 1550 r. biskup miasta Palestrina, kard. Giovanni Maria del Monte został wybrany papieżem i przyjął imię Juliusz III. Już w roku następnym Palestrina został nauczycielem śpiewu a w 1552 kapelmistrzem Capella Giulia działającej przy bazylice św. Piotra w Rzymie. Capella Giulia był to zespół założony przez papieża Juliusza II w I połowie XVI w. w celu uświetniania celebracji papieskich w bazylice św. Piotra. Kapela ta śpiewała codziennie podczas mszy i nabożeństw. W czasie, kiedy Palestrina kierował Cappella Giulia, aktywnie działał w Compagnia dei Signori Musici di Roma. Była to organizacja zrzeszająca zawodowych muzyków, która przekształciła się później w słynną Accademia di Santa Cecilia. W 1554 r. ukazały się drukiem jego pierwsze kompozycje.

13 stycznia 1555 r. Palestrina został śpiewakiem w Cappella Pontificia, chórze papieskim, poprzedniczce Kapeli Sykstyńskiej. Praca w tym zespole, prezentującym najwyższy ówczesny poziom wykonawczy była wielkim wyróżnieniem. Chór ten występował podczas uroczystych celebracji papieskich w wyjątkowe uroczystości, także w prywatnych apartamentach papieskich, np. w czasie posiłków itp. Tradycją Capella Pontificia było to, że na miejsce zmarłego członka zespołu dobierano następnego w drodze konkursu i po uzyskaniu akceptacji pozostałych śpiewaków. Palestrina jednak dostał się do tego chóru inną drogą: na osobiste polecenie papieża.

Juliusz III zmarł jednak 23 III 1555 r. Następca, Marceli II w Wielki Piątek tego roku zebrał śpiewaków i napomniał ich, by muzyka Triduum Sacrum odpowiadała charakterowi i powadze tych dni, a słowa mają być wyraźnie słyszane. Była to rzecz jasna, reakcja na wybujały kontrapunkt renesansowy powodujący nieczytelność tekstu w wykonywanych utworach. Prawdopodobnie wówczas w głowie G. Palestriny zrodził się pomysł napisania jego najsłynniejszej kompozycji: „Missa Papae Marcelli” (wyd. w 1567 r.). Odtąd jego kompozycje charakteryzują się supremacją tekstu nad muzyką – będzie to cecha jego kompozycji i jedna z naczelnych zasad muzyki liturgicznej obowiązująca do dzisiaj.

Po pół roku, kolejny papież, Paweł IV reformując kościół wykluczył z kapeli wszystkich żonatych muzyków, ustanawiając dla nich miesięczną rentę. Następcą Palestriny został wówczas Giovanni Animuccia. Jeszcze w 1555 r. Palestrina rozpoczął działalność jako kapelmistrz w bazylice św. Jana na Lateranie. Brak stałych funduszy na działalność 9-osobowego zespołu oraz brak odpowiedniego wynagrodzenia (w tym czasie rodzi się jego ostatni syn), inwestycje w nieruchomości w rodzinnej Palestrinie przesądziły o odejściu z zespołu zarówno ojca jak i śpiewającego z nim najstarszego syna, Rodolfa.

1 marca 1561 r. G. P. da Palestrina został kapelmistrzem w Capella Liberiana przy bazylice S. Maria Maggiore. Capella Liberiana była bezpośrednią następczynią starożytnego chóru Grzegorza Wielkiego (zm. 604). Był to 15-osobowy zespół, z którym pracował co najmniej do stycznia 1565 r., mieszkając w budynku służbowym na placu przykościelnym. W 1561 r. byłym śpiewakom Capella Sistina zaprzestano wypłacać rentę. W zamian za jej przywrócenie kompozytor ofiarował swoje utwory. Propozycja została przyjęta, a nawet zwiększono wypłacaną mu sumę. Nawet zawarto chyba jakąś umowę na komponowanie dzieł dla kapeli papieskiej, ponieważ w archiwum istnieje sporo zachowanych dzieł mistrza.

W 1563 r. ukazał się drukiem jego pierwszy zbiór motetów dedykowany kard. Rodolfo Pio de Carpi. W latach 1566 – 1571 prowadził zajęcia z muzyki jako maestro di cappella w jezuickim instytucie Seminario Romano. Do tej szkoły uczęszczali dwaj starsi synowie kompozytora.

1 kwietnia 1571 r. ponownie został kapelmistrzem Capella Giulia (G. Animuccia zmarł 25 III 1571). Choć nie był zadowolony z warunków finansowych, pozostał na tym stanowisku do końca życia. Otrzymał co prawda, od razu pensję wyższą niż jego poprzednik, uzyskał także dodatki na kształcenie i utrzymanie dzieci zamieszkujących wraz z nim. Zespół znajdował się w fatalnym stanie finansowym, który poprawił dopiero Grzegorz XIII nakazując reformę chóru. Był to wówczas zespół 17-osobowy.

W latach 70. XVI w. kompozytor przeżył szereg tragicznych wydarzeń. W 1572 r. zmarł najstarszy syn, w nowy rok 1573 umiera brat kompozytora, w 1575 zmarł drugi syn, Angelo. W 1580 r. umiera także żona, Lucrezia, w 1581 dwójka wnuków (dzieci Angela). Wielki twórca myślał wówczas o wstąpieniu do stanu duchownego, nawet pod koniec roku 1580 przyjął niższe święcenia, ale dość szybko porzucił stan duchowny żeniąc się z majętną Virginią Dormoli, wdową po handlarzu futrami. Zapoczątkowało to pomyślny okres w jego życiu, choć trzeba przyznać że kompozytorowi na ogół w życiu wiodło się dość dobrze. Palestrina włączył się w biznes żony (całe życie miał smykałkę do interesów), co powiększyło jeszcze osobisty majątek.

Pod koniec życia Palestrina rozważał powrót do miasta rodzinnego na zajmowane kiedyś stanowisko. Jednak śmierć w dniu Matki Boskiej Gromnicznej 1594 r. pokrzyżowała te plany. Pochowany został w Cappella Nova w Bazylice św. Piotra w Rzymie, obok jego krewnych. Najmłodszy syn zajął się wydaniem niepublikowanej twórczości ojca.

Główną zaletą stylu palestrinowskiego jest ogromna staranność w oddaniu tekstu. Jego styl polifoniczny cechuje przejrzysta konstrukcja sprzyjająca czytelności tekstu, prosta, diatoniczna melodia oraz dbałość o dobre współbrzmienie głosów. Jego twórczość została uznana za wzór muzyki sakralnej, obowiązujący do dziś w dokumentach kościelnych. Palestrina zwany jest często „Bachem renesansu” i „księciem muzyki kościelnej”. W historii muzyki tzw. ścisły styl kontrapunktyczny określa się często stylem palestrinowskim, w przeciwieństwie do kontrapunktycznego stylu bachowskiego, tzw. swobodnego.

Palestrina komponował przede wszystkim muzykę religijną. Znane są 104 msze (4-8 głosowe), blisko 400 motetów, około 70 hymnów, 35 magnificatów, po kilka lamentacji i litanii.


(tekst na podst. Encyklopedii Muzycznej PWM)